თარიღი    დრო

მიწაზე მტრობისა და კოსმოსში მეგობრობის 20 წელი

საქართველო, თბილისი - 17:04 11.22.2018 402

20 წლის წინ ყაზახეთის სტეპებზე დაიწყო ფართომასშტაბიანი და ყველაზე რთული საერთაშორისო კოსმოსური სამშენებლო პროექტი. 1998 წლის 20 ნოემბერს, პროტონის სარაკეტო დარბაზში, „ზარიას“ ფუნქციური ტვირთის ბლოკი (FGB), ბილიკორის კოსმოდრომზე, ცივი ზამთრის ცისკენ გაიჭრა. „ზარია“ აშენდა ხრუნიხევის (ხრუნიხევის სახელმწიფო კვლევისა და წარმოების კოსმოსური ცენტრი, მოსკოვის კოსმოსმოსური სისტემების პროდიუსერია, მათ შორის პროტონისა და როკოტის რაკეტების მწარმოებელი) მიერ  მოსკოვში და როგორც საკონტროლო მოდული, საერთაშორისო კოსმოსური სადგურისთვის დროებით ფუნქციონირებდა.  საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის (ISS) პირველი ელემენტის გაშვებამ, ორბიტალური შეკრების, ოპერაციებისა და სამეცნიერო ექპერიმენტების წარმოუდგენელი პრეცედენტი შექმნა.

ISS- ის პროგრამა 1984 წლიდან იღებს სათავეს. პრეზიდენტმა რონალდ რეიგანმა პრეტენზია განაცხადა შეერთებული შტატების სურვილზე, რომ დედამიწის ორბიტაზე შექმნილიყო საერთაშორისო კოსმოსური სადგური. 1988 წელს, შეერთებულმა შტატებმა მოიწვია კანადა, იაპონია და ევროპის კოსმოსური სააგენტო (ESA), ხოლო ხუთი წლის შემდეგ, პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა, რუსეთს პარტნიორობისკენ მოუწოდა. დედამიწაზე მოწინააღმდეგეებმა ერთად დაიწყეს  მუშაობა, რათა აეგოთ უპრეცედენტო ლაბორატორია კოსმოსში.

iss_zarya_launch

(ფოტოზე მარცხნივ გამოსახულია ხომალდი "ზაია" რომელიც "ბაიკონურის" კოსმოდრომიდან გაეშვა. მარცხნივ კი ამერიკული შატლის STS 88 მისიის გაშვება)

4 დეკემბერს, Space Shuttle Endeavor- ის STS-88- ის მისიის შესრულების შემდეგ, ფლორიდის კენედის კოსმოსურ ცენტრში 39A- გაუშვეს. სპეციალურად ნასასთვის, კორპორაცია ბოინგის მიერ მარშალის კოსმოსური ფრენის ცენტრი - Huntsville, Alabama აშენდა. ეს იყო პირველი ამერიკული კომპონენტი ISS-თვის. გაშვებიდან ორი დღის შემდეგ, ამერიკული „მარშალი“ და რუსული „ზარია“ პირველად დაწყვილდა საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე. ტრივიალური ამ ისტორიაში ის ფაქტია, რომ ათასობით მილით დაშორებული რუსეთ-ამერიკის ინჟინრებს დედამიწაზე ერთად არასდროს უმუშავიათ, თუმცა მათი ჰარმონიული კავშირი კოსმოსში, ნამდვილად ჰგავდა საშობაოდ, ოჯახში დაბრუნებული ზრდასრული შვილების თავშეყრას. „კოსმოსში მეგობრობა“ ISS- ის მონაპოვარია, რომელიც 13 წლის განმავლობაში გაგრძელდა.

 zarya_from_sts88 

(მარცხნივ - რუსული ზარია უახლოვდება საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურს. მარჯვნივ - ხომალდი პირველად შეუერთდა ამერიკულ ISS-ს)

2000 წლის ბოლოსთვის ISS მზადაა ხანგრძლივი დროით მიიღოს პირველი საერთაშორისო მაცხოვრებლები. 31 ოქტომბერს, უილიამ მ. შეპარდის ექსპედიციამ, სერგეი კრიკლეევმა და იური პიგიდენკომ, ბაიკონურის გამშვები პუნქტიდან რაკეტა დაძრეს და ორი დღის შემდეგ ISS პირველად ადამიანებით დასახლდა. მას შემდეგ, ასტრონავტებისა და კოსმონავტების საერთაშორისო გუნდები მუდმივად იცავდნენ ISS- ს უმკაცრეს კოსმოსურ დისციპლინას, ატარებენ  რუტინული ოპერაციებს ღია კოსმოსში და იცავენ სადგურს, როგორც კოსმოსური ერთობის პირველ მონაპოვარს.

iss_crew 

(მარცხნივ - საერთასორისო კოსმოსური ხომალდის პირველი ორი ნაწილი (შერწყმული). ამერიკული შატლი და ზარიას ფუქციონალური ბლოკი. მარცხნივ - ზარიას ფუნქციონალური ბლოკი და მასში გაერთიანებული სამი ასტრონავტი  სერგეი კრიკლეევი, უილიამ მ. შეპარდი, იური პიგიდენკო)

დღეს, საერთაშორისო კოსმოსური სადგური წარმოადგენს უზარმაზარ ლაბორატორიას, რომელიც აშენდა კოსმოსური კვლევების განსახორციელებლად. მზის პანელების ჩათვლით, სადგური დიდი საფეხბურთო მოედანის ზომაა. მისი ერთი საცხოვრებელი მოდული უფრო დიდია, ვიდრე ექვს-საძინებლიანი სახლი.

2000 წლის ნოემბრიდან დღემდე, 18 ქვეყნიდან, 230-ზე მეტი მკვლევარი ეწვია ISS- ს. როგორც საერთაშორისო ლაბორატორიამ, 100-ზე მეტი ქვეყნიდან, 2500-ზე მეტი სამეცნიერო გამოკვლევა უზრუნველყო. საერთაშორსო კოსმოსური სადგური დღესაც ფუქნქციონირებს და მას უზარმაზარი წვლილი შეაქვს ნასას მიერ განხორციელებულ პროგრამებში. 2020-2025 წლებისთვის ნასა  და space X (ილონ მასკი) გეგმავს სადგურს დაამატონ სარაკეტო გამშვები სისტემა, რომელიც პირველ ადამიანურ მოგზაურობას უზრუნველყოფს წითელი პლანეტის - მარსის გამოსაკვლევად.

iss_from_flyaround

(საერთაშორისო კოსმოსური ხომალდი 2018 წლის მდგომარეობით. შუაში "ზარია" და შატლის მოდულია. გვერდებზე მზის პანელები)

 

სტატია მომზადებულია nasa.gov და sciencealert-ზე დაყრდნობით




Tavdacva

ყველა სიახლის ნახვა...

dRis siaxleebi

ყველა სიახლის ნახვა

სარეკლამო ბანერი (250px)


arqivi


ბოლო სამი წლის განმავლობაში თქვენი პირადი შემოსავლები
გაიზარდა 85.4%
შემცირდა 11.7%
არ შეცვლილა 2.9%