ირანში 20 წლის გოგოს, ტარანე რაჰიმის, რეჟიმის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციებში მონაწილეობისთვის სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს, მის ტყუპისცალ დას, რომინას კი 25 წლით პატიმრობა.
გოგონებისთვის გამოტანილ განაჩენებს შორის განსხვავების მიზეზი მათი უფლებადამცველებისთვის უცნობია.
The Guardian.-ის ინფორმაციით, ციხის ზედამხედველები დებს გაუპატიურებით ემუქრებოდნენ, თუ ისინი დანაშაულს არ აღიარებდნენ.
ტარანე და რომინა რაჰიმები ირანში საპროტესტო აქციებს 2026 წლის 8 და 9 იანვარს შეუერთდნენ. ერთი თვის შემდეგ შეიარაღებული და ნიღბიანი პირები, რომლებიც, სავარაუდოდ, ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) მიერ იყვნენ გაგზავნილი, გოგონებს ღამით, საწოლებიდან ძალის გამოყენებით წაიყვანეს. დაკავებისას მათ თავზე ტომრები ჩამოაცვეს.
გოგონების დედა, მარზიე ნურმოჰამადი, ოთხი თვის განმავლობაში ცდილობდა გაერკვია, სად იმყოფებოდნენ მისი შვილები. დაკავების შემდეგ დების ნახვა მან პირველად მხოლოდ მაისში შეძლო.
„ოჯახმა არ იცოდა, სად იყვნენ ისინი. წარმოდგენაც კი არ ჰქონდათ. ყველგან ეძებდნენ – სხვადასხვა სასამართლოში, საავადმყოფოებში. შემდეგ დეიდაჩემს დაურეკეს და უთხრეს: „თქვენი გოგონები ჩვენთან არიან, მოდით ციხეში, რომ ნახოთ“, - განაცხადა დების ბიძაშვილმა, მასუდა ნურმოჰამადიმ, რომელიც აშშ-ში ცხოვრობს.
დების საქმე ირანში მიმდინარე საპროტესტო მოძრაობის წინააღმდეგ ხელისუფლების მიერ განხორციელებული რეპრესიების ფონზე მიმდინარეობს. მათთვის გამოტანილი მძიმე განაჩენები უფლებადამცველების შეშფოთებას იწვევს.
გოგონების დედისთვის, მარზიე ნურმოჰამადისთვის, შვილების პირველად ნახვა უმძიმესი აღმოჩნდა. ამის შესახებ დების ბიძაშვილმა, მასუდა ნურმოჰამადიმ, გამოცემას განუცხადა.
„მან საკუთარი შვილები ვერ იცნო. ისინი სასტიკად იყვნენ ნაცემი, გოგონებს სახეები ძლიერად ჰქონდათ შესიებული, მთელ სხეულზე კი ჩალურჯებები აღენიშნებოდათ. ჰქონდათ მოტეხილი იდაყვები, თითების სახსრები და ტერფები. გოგოებს თმა თითქმის აღარ ჰქონდათ, რადგან ერთი საკნიდან მეორეში თმით ათრევდნენ. მან გაიგო, რომ ისინი სამარტოო საკნებში ჰყავდათ მოთავსებული“, - განაცხადა 43 წლის ნურმოჰამადიმ.
მისი თქმით, ციხის ზედამხედველები ტარანეს ემუქრებოდნენ, რომ მის დას, რომინას, მის თვალწინ გააუპატიურებდნენ, თუ გოგონა აღიარებით ჩვენებას ხელს არ მოაწერდა.
ნურმოჰამადის განცხადებით, მისთვის რეჟიმის ქმედებების გაგება რთულია.
„ისინი საკუთარ კანონებსაც კი არ იცავენ. არსებობს 18-დღიანი ვადა, რომლის განმავლობაშიც ადვოკატებს განაჩენის გასაჩივრება შეუძლიათ, თუმცა სიკვდილით დასჯის ბოლო შემთხვევებში ეს ხშირად არ ხდება. მატ უბრალოდ გამოაქვთ განაჩენი, მიჰყავთ ბავშვები, სიკვდილით სჯიან და ახრჩობენ. ამიტომ ვამბობ, რომ ამას აზრი არ აქვს, საერთოდ არაფერი აქვს აზრი“, - თქვა მან.
ნურმოჰამადის შეფასებით, ტარანეს ჩამოხრჩობით სიკვდილი სწორედ იმიტომ მიუსაჯეს, რომ ის აშკარად უდანაშაულოა.
„საკმარისია მის თვალებში შეხედოთ, რომ მაშინვე მიხვდეთ, როგორი კეთილი ადამიანია. ვფიქრობ, მათ სურთ ადამიანებში შიში დანერგონ და უთხრან: „ნახეთ, როგორი კარგი ან უდანაშაულოც არ უნდა იყოთ, ჩვენ მაინც მოგწვდებით. ამიტომ ქუჩაში აღარ გამოხვიდეთ“, - განაცხადა დების ბიძაშვილმა.
ნურმოჰამადიმ აღნიშნა, რომ ტარანესა და რომინას საქმის შესახებ საუბარს, მუქარის შეტყობინებების მიღების მიუხედავად, კვლავ გააგრძელებს. მისი თქმით, უცნობი პირები მას ატყობინებდნენ, რომ იცოდნენ, სად ცხოვრობდა.
გოგონების დედას, მარზიე ნურმოჰამადს, სასამართლო პროცესზე დასწრების უფლება არ მისცეს.
ადვოკატების განცხადებით, ტარანემ სასამართლოს უთხრა, რომ მისგან ყველა აღიარებითი ჩვენება წამების შედეგად მიიღეს. დების დაცვის მხარე ასევე აცხადებს, რომ ხელისუფლებას მათი ძალადობრივ ქმედებებთან კავშირის დამადასტურებელი არცერთი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია. ადვოკატების ინფორმაციით, დებს მანამდე საპროტესტო აქციებში მონაწილეობა არასდროს მიუღიათ.
